است « 29 » وكسى را كه خشيش نسايى ( وفات : 253 ه ) « 30 » ، در گفتگو از مذاهب أهل بدعت از مبلّغان رياضت حواس خواند وافشا كرد احتمالا أو بود نه هرم بن حيّان . در پايان اين رياضت ، كه به لاغر سازى تدريجي أسب سواري ، يعنى به تضمير الميدان ، شباهت دارد ، زاهد رياضت كش « ترشى سركه وشيرينى شيرهء خرما را حس نمىكند » ومىتواند ، بي تقيّد به رعايت احكام شرع ، به أباحت ، هر چيزى را مصرف كند . دلايل ، بويژه از نوع منقول ، در تأييد اين نظر كه ابن أبي العوجاء مؤلف مجموعهء روايات امام باشد قوى است ؛ وى ، كه از طريق حمّاد بن سلمه از مريدان قديم حسن [ بصرى ] است ، چنان كه خبر داريم ، أصول عقايد خود را إصلاح كرده بود ( در روايات امام ألفاظ عشق وتفويض به كار نرفته است ) . تصريح شده است كه وى مجموعه‌اى از أحاديث فرآهم آورد « 31 » ( معلوم نيست چه نامى بر آن نهاد ، شايد عنوان « أحاديث امام جعفر ( ع ) » بر آن نهاده باشد ) ، « 32 » واين مجموعه بر مشرب عرفانى بود ، زيرا گرد آورندهء آن ، مانند حلّاج ، آماج دو تهمت ظاهرا متضادّ تشبيه وتعطيل شد . « 33 » ب ) نخستين ويراستار : ذو النّون مصرى منابع زندگينامهء أو . كندى در تاريخ الموالي المصريّين خود از أو ياد كرده است . زندگينامه‌هاى كهن ديگرى از أو در دست نيست وآنچه ابن خميس وعطّار در باره‌اش ياد كرده‌اند آميخته به افسانه است . صرف التوهّم عن ذي النّون مصرى « 34 » از أبو هرّة بن سويد اخميمى مفقود است ؛ از رساله‌هاى مفرد متأخّرتر كوكب درّى في ترجمة ذي النّون مصرى ( نسخهء خطى توپ قاپو ، 1378 ) وسرّ مكنون في مناقب ذي النّون سيوطى ( نسخهء خطّى عاشر أفندي ، 2051 ) را سراغ داريم . گاهنامهء حيات أو : أبو الفيض ( يا فيّاض ) ثوبان ( يا فيض ) بن إبراهيم مصرى ، ملقب به

--> ( 29 ) ابن صاعد ( وفات : 462 ) در طبقات الأمم خود وى را به محاسبى وتسترى تشبيه مىكند ؛ نگاه كنيد به : ابن القفطي ، 111 ، 127 . ( 30 ) استقامة ، به نقل از ملطى ، ص 166 . ( 31 ) الفرق بين الفرق ، 25 . ( 32 ) وى از وابستگان نزديك امام ( ع ) بود . ( 33 ) نگاه كنيد به : 251 ، DerIslam , III ( 34 ) الفهرست ، 359 .